Nghịch lý GDP giữa những con số vĩ mô màu hồng và cảm nhận vi mô màu xám của năm 2025

Dưới đây là lời giải mã cho sự chênh lệch này:

1. GDP tăng 8,3%: Động lực từ đâu?

Con số 8,3% là có thật, nhưng nó không đến từ túi tiền của số đông dân cư hay các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Tăng trưởng này được kéo đi bởi 3 “đầu tàu” chính:

• FDI và Xuất khẩu (Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài): Các tập đoàn lớn như Samsung, Apple (qua các nhà cung ứng), và Lego đẩy mạnh sản xuất. Xuất khẩu điện tử tăng vọt (hơn 45%), nhưng lợi nhuận phần lớn chảy về các tập đoàn đa quốc gia thay vì lan tỏa sâu vào kinh tế nội địa.

• Đầu tư công: Chính phủ đã giải ngân mạnh tay cho các dự án hạ tầng lớn (cao tốc, sân bay Long Thành). Tiền đổ vào sắt thép, bê tông và các nhà thầu lớn, chưa kịp thẩm thấu xuống các ngành dịch vụ và tiêu dùng.

• Sự phục hồi của Du lịch và Công nghệ: Những ngành như phần mềm (FPT) và du lịch quốc tế tăng trưởng tốt, nhưng đây chỉ là một lát cắt nhỏ của nền kinh tế.

2. Vì sao Doanh nghiệp vẫn kêu khó?

Dù GDP tăng cao, nhưng “sức khỏe” của cộng đồng doanh nghiệp nội địa (đặc biệt là SME – doanh nghiệp vừa và nhỏ) đang ở mức báo động:

• Chi phí đầu vào tăng phi mã: Giá điện (tăng 2 lần trong năm 2025), giá nguyên vật liệu và chi phí logistics ăn mòn toàn bộ lợi nhuận. GDP tăng về quy mô nhưng doanh nghiệp không có “lãi”.

• Khó tiếp cận vốn: Dù lãi suất ngân hàng thấp, nhưng điều kiện cho vay vẫn rất khắt khe. Doanh nghiệp không có tài sản thế chấp hoặc nợ cũ chưa trả xong nên không thể vay mới để hồi phục.

• Tỷ lệ giải thể cao: Gần 100.000 doanh nghiệp đã đóng cửa hoặc phá sản tính đến cuối năm 2025. Những đơn vị còn trụ lại đang phải gồng mình cắt giảm nhân sự để sinh tồn.

3. Vì sao Người dân thấy “túi tiền” eo hẹp?

Người dân cảm thấy khó khăn vì thu nhập không theo kịp đà tăng của chi phí sống:

• Áp lực lạm phát thực tế: Dù CPI báo cáo quanh mức 3,38%, nhưng giá các mặt hàng thiết yếu như thịt lợn (tăng 10%), dầu ăn (tăng 13%) và giá dịch vụ y tế, giáo dục tăng khiến chi tiêu gia đình bị thắt chặt.

• Thị trường việc làm bấp bênh: Làn sóng sa thải tại các khu công nghiệp và cắt giảm thưởng Tết khiến người dân có tâm lý phòng thủ, không dám chi tiêu.

• Hệ lụy từ thiên tai: Những thiệt hại nặng nề từ bão Yagi và các đợt thiên tai cuối năm đã quét sạch tài sản của hàng triệu hộ nông dân và hộ kinh doanh cá thể, khiến họ rơi vào cảnh trắng tay hoặc nợ nần.

Tổng kết

Kinh tế Việt Nam 2025 đang ở trạng thái “ngoài nóng trong lạnh”. Tăng trưởng 8,3% là thành tựu của sự hội nhập quốc tế và đầu tư hạ tầng, nhưng để người dân và doanh nghiệp thực sự “thấy giàu”, nền kinh tế cần một quá trình lan tỏa thu nhập và cải cách thể chế mạnh mẽ hơn để giảm bớt gánh nặng chi phí nội tại.

Bạn có muốn tôi phân tích sâu hơn về các ngành nghề cụ thể nào đang chịu ảnh hưởng nặng nhất trong năm nay không?

Kinh tế tăng trưởng trên 7%, vì sao nhiều người kêu khó khăn?